HAARLEM - Op 27 juni is in de Haarlemse ‘Tsjechische wijk’ een nieuwe gedenkboom met informatiebordje voor de Tsjechoslowaakse verzetsheldin Milada Horáková onthuld. Tijdens de plechtigheid maakte de Stichting Geschiedenis Totalitaire Regimes en hun Slachtoffers (SGTRS) direct een nieuw initiatief bekend: zij willen het huidige naamloze pleintje omdopen tot het ‘Miladapleintje’ om een pijnlijke historische paradox recht te zetten.

De plechtigheid begon met een muzikaal eerbetoon door koperblazers van de Haarlemse Diamata Band, die onder andere het serene Canterbury Chorale van Jan van der Roost speelden. Caspar ten Dam, lid van de gedenkboom-commissie van de SGTRS, benadrukte in zijn toespraak de symbolische waarde van de locatie. De boom staat in een buurt omringd door straten vernoemd naar vrijheidsstrijders zoals Jan Palach en Václav Havel. De moedige Milada Horáková, die in 1950 na een communistisch schijnproces werd geëxecuteerd, wordt vanaf nu in één adem met hen genoemd.

Het bijbehorende informatiebordje werd officieel onthuld door twee bewoners die aan het pleintje wonen: de Nederlandse Suze en de Oekraïense Katharina. Voor Katharina had de handeling een diepe lading; haar overgrootvader werd destijds in Oekraïne door stalinisten vermoord en onderging hetzelfde tragische lot als Horáková. Samen verwijderden zij een Tsjechische vlag die over het bordje gedrapeerd was.

Historische paradox
Na de onthulling sprak Johann Grünbauer, voorzitter van de SGTRS, zijn dank uit aan de gemeente Haarlem, die de boom uiteindelijk heeft gefinancierd. Wel wees Grünbauer de aanwezigen op een opmerkelijke historische fout. De exacte locatie van de boom is door de gemeente bepaald, waardoor deze nu direct naast de Rudolf Slanskýstraat staat. Rudolf Slanský was destijds mede-verantwoordelijk voor het vonnis en de executie van Horáková.

Omdat het pleintje waar de boom staat momenteel naamloos is, moet de Rudolf Slanskýstraat nu telkens genoemd worden om de locatie van de gedenkboom te duiden. Om deze wrange situatie te corrigeren, startte de SGTRS tijdens de bijeenkomst een handtekeningenactie om het plein officieel te vernoemen naar het 'Miladapleintje'.

De ceremonie werd passend en emotioneel afgesloten door de koperblazers met het spelen van het Tsjechische volkslied.