NEDERLAND - Op zaterdag 18 en zondag 19 april 2026 openen honderden forten, vestingen, bunkers en waterlinies hun deuren voor het grote publiek. Tijdens het ‘Nationaal Weekend van het Verdedigingserfgoed’ verandert Nederland van Den Helder tot Maastricht in één groot openluchtmuseum. Stichting Forten Nederland nodigt jong en oud uit om te ontdekken waarom deze plekken, juist in de wereld van vandaag, relevanter zijn dan ooit.


Waar forten en bunkers vroeger gesloten bolwerken waren om de vijand buiten te houden, zijn het nu open plekken van ontmoeting, natuur en cultuur. Tijdens dit weekend bruist het op de waterlinies van de activiteiten. Het bezoeken van militair erfgoed is anno 2026 meer dan een historisch dagje uit. Met de huidige onrust in de wereld en oorlog aan de grenzen van Europa, krijgt ons verdedigingserfgoed een nieuwe lading.

Juke van Niekerk, directeur Stichting Forten Nederland: “Het zijn stille getuigen die ons herinneren aan het belang van waakzaamheid en veiligheid. We leven in een tijd waarin termen als 'grenzen', 'veiligheid' en 'dreiging' het dagelijkse nieuws domineren. De vrede in Europa voelt brozer dan voorheen. Dit maakt het bezoeken van verdedigingserfgoed niet langer een nostalgische terugblik, maar een actuele ervaring. Tijdens dit weekend laten we zien hoe Nederland zich door de eeuwen heen heeft beschermd, maar leggen we vooral de focus op de waarde van vrijheid. De forten zijn getransformeerd van gesloten bolwerken van oorlog naar toegankelijke plekken die midden in de maatschappij staan met nieuwe functies. Het is 'Levend Erfgoed' dat ons herinnert aan het belang van waakzaamheid, maar dat ook de veerkracht van ons land viert.”

Van avontuur tot bezinning

Het programma biedt een unieke mix van historie, spanning en ontspanning. Ga met een gids en zaklamp diep de ondergrondse gangenstelsels, schuilkelders en bunkers in. Veel forten zijn overgenomen door de natuur en groene oases geworden, wat prachtige wandel- en fietsroutes heeft opgeleverd. Wie de verdedigingswerken liever vanaf een andere kant bekijkt, stapt aan boord voor een sfeervolle vestingvaart of sluit aan bij een historische stadswandeling over de vestingwallen. Geniet van lokale bierproeverijen in oude kruitkamers, luister naar concerten in de openlucht of bezoek (kunst)exposities in rauwe betonnen decors. Meer weten? Bezoek dan een van de vele musea. In het Waterliniemuseum Fort Vechten ontdek je hoe we water als wapen inzetten, terwijl Fort Kijkduin je meeneemt in de tijd van Napoleon. Voor de geschiedenis van de zeventiende eeuw is het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog in Groenlo een absolute aanrader. Een bezoek aan een fort is niet compleet zonder een moment van rust. Veel locaties beschikken over prachtige fortterrassen. Na een rondleiding is het hier heerlijk toeven met een kop koffie of een fijne lunch, genietend van de stilte en het omliggende groen.

Praktische informatie

Het Nationaal Weekend van het Verdedigingserfgoed vindt plaats op zaterdag 18 en zondag 19 april 2026 door heel Nederland. Deelnemende locaties variëren van UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies tot de Atlantikwall, Staats-Spaanse Linies, Grebbelinie, Zuiderwaterlinie, IJssellinie en Koude Oorlog. Voor het volledige programma, openingstijden en tickets voor specifieke activiteiten, plan je je bezoek op www.forten.nl.

Een greep uit de activiteiten

Voorjaarsmarkt vesting Bourtange • Museum en Noordzee aquarium Fort Kijkduin • Vestingvaart Medemblik – Enkhuizen • Re-enactment Kazemattenmuseum • GPS Escapetocht Fort Markenbinnen • Wandeling met gids over Historisch Hembrugterrein • Tentoonstelling Kunstfort Vijfhuizen • Luchtoorlog- en verzetsmuseum Fort bij Aalsmeer • Jazzconcert Fort van Hoofddorp • Dagje Forteiland Pampus • Schuttersdag en vestingvaart Naarden • Waterliniespel en live-muziek op Fort Maarsseveen • Run & Roast op Fort aan de Klop • Museum en lezingen op Fort Vechten • Bezoek 3 forten in de stelling van Honswijk • Ontdek de Romeinen in Castellum Hoge Woerd • Katapult bouwen op Fort Vuren • Speurtocht en tentoonstelling Slot Loevestein • Muziek op Fort Sabina • Luchtwachtoren Maashees • Stadswandeling en Berkelruïne in Zutphen • Fiets- en wandeltocht vesting Hulst • Kijkje in luchtwachttoren Strijensas • Verborgen Vestingtour in Bergen op Zoom • Fort Henricus in Steenbergen • 400 jaar geschiedenis op Fort Isabella • Ontdek de IJssellinie in Olst • Museum Cultuurforum Aardenburg • Zeeuwse koren in Vlissingen • Stadstour Middelburg • Combi-bezoek grotten, Fort Sint Pieter en kazematten in Vesting Maastricht • Excursies Fort bij Spijkerboor, Fort bij Krommeniedijk, Kunstfort Vijfhuizen, Fort Ruigenhoek, Fort Rijnauwen, Fort Everdingen, GeoFort, Fort Altena, Fort Bakkerskil, Fort Pannerden, Fort Isabella, Fort Buitensluis, Fort Rammekens etc. • Vestingwandeling o.a. Naarden, Gorinchem, Hellevoetsluis en Maastricht • Rondleidingen in bunkermusea, oa. in Egmond, IJmuiden, Noordwijk, Scheveningen, Hoek van Holland of Dishoek • en natuurlijk happen op vele fortterassen.

FORT! & Vesting magazine

Donderdag 2 april werd op Fort bij Spijkerboor het gloednieuwe FORT! & Vesting Magazine gepresenteerd. FORT! is een eigentijds blad van Stichting Forten Nederland, 92 pagina’s dik, dat de recreatiemogelijkheden bij forten, vestingen, bunkers en (water)linies presenteert. De Staats-Spaanse Linies en Atlantikwall krijgen ruime aandacht in de uitgave van 2026. In een apart, 30 pagina’s tellend gekanteld katern voor UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies, vieren we dit jaar het eerste lustrum ‘5 jaar als werelderfgoed’. Met een oplage van 50.000 stuks is FORT! het grootste erfgoedmagazine in heel Nederland. Het magazine is op zo’n 500 locaties gratis mee te nemen door bezoekers, denk aan forten, vestingen, bunkers, horeca-locaties, musea en VVV’s. Het is tevens online te bekijken of per post te bestellen.